Türkiye’deki kural, yasak ve kısıtlar

Sivil kullanım amacıyla üretilen iha pazarının hızla büyümesi ve her yaştan kullanıcının ilgilisini çekmesi karşısında dünya genelinde sivil havacılık regülasyonu ile ilgili kurumlar da bu cihazların kullanımından kaynaklanan olası zararlı durumların önüne geçebilmek ve bu cihazların kullanımını kayıt altına alabilmek için çeşitli kurallar ortaya koydular.

Çok çeşitli boyutlarda ve özelliklerde bulunabilen tüketici iha’ları, cihazın oyuncak olarak algılanması, uçuş bilgisi, deneyim eksikliği gibi sebeplerle hemkullanıcının kendisini hem de çevresinde bulunanları ciddi yaralanma tehlikeleri ile karşı karşıya getirebiliyor. Bunun gibi durumların önüne geçebilmek amacıyla ülkemizde Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde bulunan sivil havacılık ile ilgili konularda yetkili  Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ilk olarak 22 Şubat 2016 tarihinde yayınladığı İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-IHA) ile sivil havacılıkta iha kullanımına belli kurallar getirdi.

Bu makalemizde SHT-IHA talimatını mümkün olduğunca kolay anlaşılacak şekilde ifade etmeye çalışacağız. Okuyacağınız makalede yazılanların ve anlatılanların bilgilendirme amacı taşımakla birlikte referans olarak kabul edilemeyeceğini ve ilgili kanun ve talimatların araştırılmasından, takibinden ve bu talimatlara uyulmasından kullanıcının kendisinin sorumlu olduğunu hatırlatmak istiyoruz.

SHT-İHA’ya göre İHA’lar hangi kategorilerde değerlendirilir

SHT-İHA’ya göre iha’lar İHA0, İHA1, İHA2 ve İHA3 olmak üzere dört sınıfta değerlendirilir. Bu sınıflandırmada ağırlığı 500gr ile 4kg aralığında bulunan iha’lar İHA0, 4kg ile 25kg arasında bulunan iha’lar İHA1, 25kg ile 150kg arasında bulunan iha’lar İHA2 ve ağırlığı 150kg’ın üzerindeki iha’lar da İHA3 olarak kabul edilmiştir.

İHA0500GR - 4KG ARASI
İHA14KG - 25KG ARASI
İHA225KG - 150KG ARASI
İHA3150KG VE ÜZERİ

Shgm, SHT-İHA talimatında 500gr’ın altındaki iha’lar için herhangi bir kural ve kısıtlama getirmemiştir. Bu özellikteki drone’lar Shgm tarafından kapsam dışı olarak nitelendiği için bu makalede yazılan kurallar bağlayıcı değildir. Kapsam dışı iha’lar ile ilgili değerlendirmemize aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Kapsam Dışı İHA’lar

İstisnasız tüm kategorilerdeki iha’lar için geçerli olmak üzere öncelikle https://iha.shgm.gov.tr/ adresine gidip Kayıt Oluştur bağlantısını kullanarak kendinize bir hesap oluşturmanız gerekiyor. Bu hesabı mevcut ve ileride alacaınız iha’ların kayıt, uçuş izni, devir gibi işlemlerini gerçekleştirmek için kullanıyor olacaksınız. Pilotun veya iha’nın sisteme kayıtlı olmadığı durumlarda gerçekleşen uçuşlar neticesinde ciddi para cezaları ile ve adli yaptırımlarla karşılaşma ihtimaliniz oldukça yüksek.

SHGM iha sisteminde kullanıcı kayıt, pilot kayıt, iha kayıt, uçuş izni gibi işlemlerin nasıl yapılacağı ile ilgili bilgiye aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.

SHGM Hesap Oluşturma ve Pilot Kayıt İşlemleri

SHGM İHA Kayıt ve Uçuş İzni İşlemleri

SHGM’nin belirttiği kurallara göre İHA0 ve İHA1 kategorisindeki iha’lar ile bazı temel kurallara uyulması koşuluyla uçuş eğitimi ve pilot lisansı gerekliliği aranmamaktadır.

Ticari olmayan amaçlarla yapılan uçuşları kapsayan kurallar;

  1.  İHA sahibinin shgm’nin sistemine kayıtlı olması gerekir.
  2.  Kullanılacak İHA’nın shgm sistemine kayıt edilmesi, shgm tarafından onaylanması gerekir.
  3.  İHA sahibi shgm sisteminde iha için verilen karekod görüntüsünü iha’nın üzerine görülecek şekilde yerleştirmelidir.
  4.  İHA pilotu, ilgili makamlar tarafından uçuşa kapatılmış bölgeleri ve NOTAM emirlerini takip edip yasak ve kısıtlamalara uymakla sorumludur.
  5.  Havaalanı ve heliport’ların çevresinde 9km yarıçapındaki arazide iha uçurulması yasaktır.
  6.  Spor sahaları, konser gibi insanların yoğun olarak bulunduğu etkinliklerde uçuş yapılması için izin alınması gerekmektedir.
  7.  Meskun mahal tanımına uyan yerleşim yerlerinde sportif amaçlı uçuş için kesin bir yasak bulunmamakla birlikte dikkatli olunmalı, tehlikeli durumlardan kaçınılmalı ve başkalarına ait özel mülklerin üzerinde izinsiz görüntü kaydı yapılmamalıdır.

Ticari amaçlı uçuş yapılması durumunda bu kurallara ek olarak aşağıdaki kurallara da uyulması gerekmektedir.

  1. SHGM tarafından yetkilendirilen eğitim kuruluşlarından uçurulacak iha’nın bulunduğu kategoriye uygun olacak şekilde İHA0 veya İHA1 uçuş eğitimi alınmalıdır.
  2. Ticari amaçlı gerçekleştirilecek operasyonun koordinatları, tarihi, uçuş süresi gibi bilgiler ile SHGM sistemin üzerinden Uçuş İzni başvurusu yapılmalıdır.

İHA Uçuş Eğitimi veren Kuruluşlar

İHA2 ve İHA3 kategorilerindeki endüstriyel iha’lar ile ilgili düzenlemeleri gelecek makalelerimizde işleyeceğiz.

Bir Cevap Yazın